बाघचालका नियम

बोर्ड

खेल ५×५ ग्रिडका पच्चीस वटा काटिने बिन्दुमा हुन्छ — वर्गभित्र होइन। हरेक बिन्दु आफ्ना माथि, तल, दायाँ र बायाँका छिमेकीसँग जोडिएको हुन्छ। विकर्ण रेखाहरू पनि छन्, तर एकान्तर बिन्दुमा मात्र — पूरै वर्गका दुई लामा विकर्ण, अनि चारै भुजाका मध्यबिन्दु जोड्ने हीरा। यही अल्केर्क बोर्ड हो, संसारकै पुरानामध्येको एउटा ढाँचा।

यसको व्यावहारिक अर्थ हो: बीचको बिन्दुबाट आठ रेखा जान्छन् भने b५ जस्तो बिन्दुबाट तीन मात्र। गोटी कोरिएको रेखाभई मात्र हिँड्न सक्ने भएकाले राम्रोसँग जोडिएको बिन्दुमा उभिएको गोटी कमजोर बिन्दुमा उभिएकोभन्दा निकै बढी चलायमान हुन्छ।

सुरुको मिलान

चारै बाघ बोर्डका चार कुनाका बिन्दुमा सुरु हुन्छन्। बाख्रा खेलाडीसँग बीसै बाख्रा हातमा हुन्छन् — बोर्डमा एउटै हुँदैन।

राख्ने चरण

बाख्राले पहिलो चाल चाल्छ। हरेक पालोमा बाख्रा खेलाडीले हातको एउटा बाख्रा जुनसुकै खाली बिन्दुमा राख्छन्। यो चरणमा बोर्डमा पहिल्यै रहेको बाख्रा सार्न पाइँदैन — बाख्रा खेलाडीको एउटै वैध काम भनेको अर्को बाख्रा राख्नु हो।

बाघ भने पहिलो पालोदेखि नै सामान्य रूपमा चल्छन्। पालो फेरिन्छ: बाख्रा, बाघ, बाख्रा, बाघ। यो चरण बीसै राख्दासम्म चल्छ, र धेरैजसो खेलको फैसला यहीँ हुन्छ।

सार्ने चरण

बीसौँ बाख्रा राखिसकेपछि बाख्रा खेलाडी सार्न थाल्छन्। बाख्रा कोरिएको रेखाभई छेउको खाली बिन्दुमा एक पाइला सर्छ। बाख्राले कहिल्यै उफ्रँदैन र कहिल्यै खाँदैन।

बाघ कसरी चल्छ र कसरी खान्छ

बाघले कोरिएको रेखाभई छेउको खाली बिन्दुमा एक पाइला सर्न सक्छ — वा बाख्रा खान सक्छ। खानका लागि बाघले बाख्रा नाघ्नुपर्छ: बाख्रा छेउकै बिन्दुमा हुनुपर्छ, र त्यही सीधा रेखा अगाडि बढाउँदा त्यसको ठीक पछाडिको बिन्दु खाली हुनुपर्छ। बाघ त्यहीँ बस्छ र नाघिएको बाख्रा खेलबाट हटाइन्छ।

दुई सीमा महत्त्वपूर्ण छन्। लगातार उफ्राइ हुँदैन — एक पालोमा बाघले बढीमा एउटा बाख्रा खान्छ। र खानु अनिवार्य पनि होइन; उफ्रँदा पासोमा पर्ने भए बाघले उफ्राइ छाड्न सक्छ।

जित

• बाघको जित पाँच बाख्रा खाएपछि। बीस वटाको बथानमा पाँच थोरै सुनिन्छ, तर हरेक बाख्रा गुम्दा बाख्राको घेरामा पनि एउटा प्वाल पर्छ।
• बाख्राको जित चारै बाघलाई एकैचोटि अड्काएपछि — कसैसँग न एक पाइला बाँकी, न उफ्राइ। तीन बाघ थुन्दा पुग्दैन; चौथो पनि थुनिनुपर्छ।

बराबरी

एउटै खेलाडीको पालो हुँदा एउटै अवस्था तीन पटक दोहोरिए खेल बराबर हुन्छ। यो साइटले सय अर्ध-चालसम्म न कुनै बाख्रा खाइए, न कुनै राखिए भने पनि बराबर घोषणा गर्छ — किनभने कुनै पक्ष अगाडि बढिरहेको हुँदैन। बलिया खेलाडीबीच बराबरी सामान्य हो।

बाख्रा अड्किएको अवस्थाबारे

कहिलेकाहीँ बाख्रा खेलाडीसँग एउटै वैध चाल हुँदैन — सबै बाख्रा थुनिएका हुन्छन्। यो साइटले त्यसलाई बाघको जित मान्छ, जुन सबैभन्दा प्रचलित चलन हो। केही क्षेत्रीय भेदमा भने बाख्रा खेलाडीलाई पालो छाड्न दिइन्छ।